Czas oczekiwania mo\u017cna rejestrowa\u0107 na przyk\u0142ad na podstawie skierowania od lekarza rodzinnego lub po wizycie specjalistycznej. Niekt\u00f3re systemy opieki zdrowotnej mierz\u0105 czas oczekiwania \u201ew warunkach ambulatoryjnych\u201d, inne \u2013 czas oczekiwania \u201ew szpitalu\u201d, a jeszcze inne mierz\u0105 pe\u0142ny czas oczekiwania na skierowanie na leczenie, jak ma to miejsce w Danii, Norwegii i Anglii.<\/p>\n
Chocia\u017c \u015bredni i mediana czasu oczekiwania, czas oczekiwania w okre\u015blonych percentylach rozk\u0142adu \u2013 oraz liczba lub odsetek pacjent\u00f3w oczekuj\u0105cych d\u0142u\u017cej ni\u017c pr\u00f3g czasu (np. 3, 6 lub 12 miesi\u0119cy) \u2013 s\u0105 prawid\u0142owymi sposobami pomiaru czasu oczekiwania razy, mediana jest najcz\u0119\u015bciej u\u017cywana do por\u00f3wna\u0144 mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n
Jednak\u017ce rozk\u0142ad czasu oczekiwania jest na og\u00f3\u0142 nier\u00f3wny \u2013 niewielki odsetek pacjent\u00f3w czeka bardzo d\u0142ugo, co oznacza, \u017ce \u015bredni czas oczekiwania mo\u017ce by\u0107 znacznie d\u0142u\u017cszy ni\u017c mediana.\n\n Jak wypadaj\u0105 kraje OECD w por\u00f3wnaniu?\n<\/strong>\nBadanie OECD pokazuje, \u017ce czas oczekiwania na planow\u0105 operacj\u0119 mo\u017ce si\u0119 znacznie r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od kraju, przy czym w niekt\u00f3rych krajach czas oczekiwania jest prawie 10 razy d\u0142u\u017cszy ni\u017c w innych.<\/p>\n Dane dotycz\u0105ce czasu oczekiwania s\u0105 obecnie dost\u0119pne jedynie dla 17 kraj\u00f3w OECD i niekt\u00f3rych procedur. \u015arednio w tych krajach \u015bredni czas oczekiwania by\u0142 kr\u00f3tszy w przypadku mniejszych operacji, takich jak operacje za\u0107my (95 dni w 2018 r.), i d\u0142u\u017cszy w przypadku powa\u017cniejszych operacji, takich jak wymiana stawu biodrowego (110 dni) i endoprotezoplastyka stawu kolanowego (140 dni).<\/p>\n We wszystkich krajach pacjenci wymagaj\u0105cy pilniejszego leczenia zazwyczaj oczekuj\u0105 kr\u00f3cej ni\u017c pacjenci, kt\u00f3rych stan zdrowia prawdopodobnie nie ulegnie pogorszeniu w trakcie oczekiwania. Dlatego \u015bredni czas oczekiwania na operacj\u0119 bajpas\u00f3w wie\u0144cowych jest na og\u00f3\u0142 kr\u00f3tszy ni\u017c w przypadku endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego.<\/p>\n Istniej\u0105 jednak ogromne r\u00f3\u017cnice w poszczeg\u00f3lnych krajach. Og\u00f3\u0142em czas oczekiwania na planow\u0105 operacj\u0119 w 2018 r. by\u0142 najni\u017cszy w Danii, Holandii, W\u0142oszech i na W\u0119grzech, a najwy\u017cszy w Estonii, Polsce i Chile.<\/p>\n Poni\u017cszy wykres przedstawia median\u0119 czasu oczekiwania dla wybranych kraj\u00f3w OECD przy por\u00f3wnywalnych danych dla r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w operacji.<\/p>\n Jak pokazuje wykres, \u015bredni czas oczekiwania na operacj\u0119 za\u0107my by\u0142 najwy\u017cszy w Norwegii, Portugalii i Finlandii. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w dw\u00f3ch krajach nieuwzgl\u0119dnionych na tym wykresie \u2013 w Estonii i Polsce \u2013 czas oczekiwania by\u0142 znacznie d\u0142u\u017cszy i wynosi\u0142 odpowiednio 180 i 250 dni. W nieco inny spos\u00f3b obliczany jest tak\u017ce norweski czas oczekiwania. W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w uwzgl\u0119dnionych na wykresie czas oczekiwania by\u0142 kr\u00f3tszy ni\u017c \u015brednia OECD, przy czym W\u0142ochy, Dania i Szwecja odnotowa\u0142y jedne z najkr\u00f3tszych czas\u00f3w oczekiwania.<\/p>\n W przypadku endoprotezoplastyki stawu biodrowego sytuacja by\u0142a podobna i w wielu krajach oczekiwano na operacj\u0119 wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego d\u0142ugo. Jednak\u017ce w Hiszpanii i Kanadzie \u015bredni czas oczekiwania by\u0142 wysoki, a w Australii czas oczekiwania r\u00f3wnie\u017c by\u0142 powy\u017cej \u015bredniej OECD i znacznie powy\u017cej mediany w Nowej Zelandii.<\/p>\n Wraz z Portugali\u0105 Australia wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c czasem oczekiwania na endoprotezoplastyk\u0119 stawu kolanowego; jeden z najwy\u017cszych spo\u015br\u00f3d wszystkich kraj\u00f3w OECD w okresie d\u0142u\u017cszym ni\u017c 6 miesi\u0119cy. \u015arednia OECD w przypadku tego rodzaju procedury jest wysoka i zosta\u0142a podniesiona przez stosunkowo niewiele kraj\u00f3w o bardzo d\u0142ugim czasie oczekiwania, takich jak Chile, w kt\u00f3rym \u015bredni czas oczekiwania wynosi 840 dni, i Estonia \u2013 460 dni.\n Jednak\u017ce zmiany \u015bredniego czasu oczekiwania w krajach takich jak Wielka Brytania i Australia s\u0105 stosunkowo niewielkie z perspektywy mi\u0119dzynarodowej w por\u00f3wnaniu na przyk\u0142ad z Estoni\u0105 i Portugali\u0105.<\/p>\n Wiele kraj\u00f3w wdro\u017cy\u0142o polityk\u0119 skupiaj\u0105c\u0105 si\u0119 na skr\u00f3ceniu czasu oczekiwania, z r\u00f3\u017cnymi rezultatami. Danii, Anglii i Finlandii uda\u0142o si\u0119 skr\u00f3ci\u0107 czas oczekiwania na wiele planowych \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych i utrzyma\u0107 go przez d\u0142u\u017cszy czas, a jak pokazuj\u0105 wykresy, Polsce uda\u0142o si\u0119 znacznie skr\u00f3ci\u0107 czas oczekiwania w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat.\n W wielu krajach maksymalny czas oczekiwania stanowi cel dla \u015bwiadczeniodawc\u00f3w, a w niekt\u00f3rych przypadkach stanowi gwarancj\u0119 dla pacjent\u00f3w, nie ma jednak uniwersalnego maksymalnego czasu oczekiwania.<\/p>\n Sta\u0142y i trwa\u0142y wzrost poda\u017cy to najskuteczniejszy spos\u00f3b na trwa\u0142e skr\u00f3cenie czasu oczekiwania. Jednak\u017ce kr\u00f3tkoterminowe interwencje wykorzystuj\u0105ce okazjonalne dodatkowe pakiety finansowania r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017c\u0105 wa\u017cnemu celowi. Dzi\u0119ki szybkiej reakcji na tymczasowy wzrost popytu lub kr\u00f3tkotrwa\u0142e zak\u0142\u00f3cenia w dostawach mo\u017cna zapobiec znacznemu wyd\u0142u\u017caniu si\u0119 list oczekuj\u0105cych i powstawaniu zaleg\u0142o\u015bci, a tak\u017ce wyd\u0142u\u017caniu czasu oczekiwania na dalszych etapach lub w d\u0142u\u017cszym okresie.<\/p>\n Nawet trwa\u0142e wzrosty poda\u017cy nie s\u0105 gwarancj\u0105 sukcesu. W niekt\u00f3rych przypadkach dodatkow\u0105 poda\u017c mo\u017cna zrekompensowa\u0107 wzrostem popytu poprzez zwi\u0119kszenie liczby skierowa\u0144, test\u00f3w i procedur. Na przyk\u0142ad w ostatnich latach wyd\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 czas oczekiwania na niekt\u00f3re planowe operacje w Kanadzie i Australii pomimo dodatkowego finansowania i zwi\u0119kszonej aktywno\u015bci.<\/p>\n W\n\n<\/strong>\nAustralia,\n\n<\/strong>\ninwestycja w chirurgi\u0119 planow\u0105 w ramach Krajowej umowy o partnerstwie na lata 2011\u20132015 umo\u017cliwi\u0142a zaspokojenie rosn\u0105cego popytu, ale nie wywar\u0142a znacz\u0105cego wp\u0142ywu na czas oczekiwania. W latach 2015-2018\n\n czas oczekiwania na operacj\u0119 za\u0107my\n<\/a>\nnieznacznie spad\u0142a, ale nieznacznie wzros\u0142a w przypadku endoprotezoplastyki stawu kolanowego i stawu biodrowego.<\/p>\n W przypadku znacznej nadwy\u017cki popytu czasami celem jest r\u00f3wnie\u017c strona popytowa, aby skr\u00f3ci\u0107 czas oczekiwania. Narz\u0119dzia do ustalania priorytet\u00f3w klinicznych, kt\u00f3re koncentruj\u0105 si\u0119 na poprawie wynik\u00f3w zdrowotnych, mog\u0105 usprawni\u0107 proces skierowa\u0144 i zarz\u0105dzanie listami oczekuj\u0105cych.<\/p>\n W raporcie OECD\n\n Nowa Zelandia\n<\/strong>\ns\u0142u\u017cy jako przyk\u0142ad kraju, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 poprawi\u0107 priorytetyzacj\u0119 pacjent\u00f3w (ale w po\u0142\u0105czeniu ze wzrostem poda\u017cy). W zwi\u0105zku ze skr\u00f3ceniem czasu oczekiwania na planow\u0105 operacj\u0119 do maksymalnie 4 miesi\u0119cy w 2012 r.,\n\n czas oczekiwania uleg\u0142 skr\u00f3ceniu\n<\/a>\ndla wielu powszechnych procedur i s\u0105 znacznie poni\u017cej \u015brednich OECD.<\/p>\n Od 2019 r. Ministerstwo Zdrowia Nowej Zelandii wdra\u017ca szersze podej\u015bcie, koncentruj\u0105c si\u0119 na ca\u0142ej \u015bcie\u017cce leczenia pacjenta w ramach \u201eStrategicznego podej\u015bcia do opieki planowanej na lata 2019\u20132024\u201d.\n\n Wp\u0142yw na dost\u0119p do opieki i wyniki zdrowotne\n<\/strong>\nWiele dowod\u00f3w wskazuje na fakt, \u017ce d\u0142ugi czas oczekiwania mo\u017ce mie\u0107 negatywny wp\u0142yw zar\u00f3wno na dost\u0119p do opieki, jak i na wyniki zdrowotne pacjent\u00f3w. Jest to problem zwi\u0105zany z obs\u0142ug\u0105 list oczekuj\u0105cych po stronie popytu poprzez racjonowanie czasu oczekiwania i wdra\u017canie polityki ustalania priorytet\u00f3w.<\/p>\n W trakcie oczekiwania na leczenie stan pacjent\u00f3w mo\u017ce si\u0119 pogorszy\u0107, szczeg\u00f3lnie w przypadku wyd\u0142u\u017cenia czasu oczekiwania lub zmniejszenia priorytetu pacjenta. Chocia\u017c na przyk\u0142ad konieczno\u015b\u0107 wymiany stawu biodrowego nie zagra\u017ca \u017cyciu, d\u0142ugotrwa\u0142e \u017cycie z tak\u0105 chorob\u0105 jest wyniszczaj\u0105ce i mo\u017ce znacznie obni\u017cy\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjenta.<\/p>\n D\u0142ugie czasy oczekiwania maj\u0105 nie tylko potencjalnie powa\u017cne konsekwencje dla pacjent\u00f3w i s\u0105 w niekt\u00f3rych krajach \u017ar\u00f3d\u0142em niezaspokojonych potrzeb w zakresie opieki, ale mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c skutkowa\u0107 nier\u00f3wno\u015bciami w dost\u0119pie. W idealnym przypadku dost\u0119p do opieki powinien by\u0107 uzale\u017cniony od potrzeb, a nie mo\u017cliwo\u015bci finansowych.<\/p>\n Niekt\u00f3rzy pacjenci nieuchronnie b\u0119d\u0105 mieli wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci ni\u017c inni, a w skali mi\u0119dzynarodowej istniej\u0105 ogromne nier\u00f3wno\u015bci w dost\u0119pie w zale\u017cno\u015bci od miejsca zamieszkania pacjenta. Np. maksymalny czas oczekiwania na operacj\u0119 za\u0107my\n\n waha si\u0119 pomi\u0119dzy krajami\n<\/a>\nod jednego miesi\u0105ca w Danii do 1,5 roku w Estonii. Nawet w obr\u0119bie jednego kraju mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 znaczne r\u00f3\u017cnice w dost\u0119pie na obszarach wiejskich i metropolitalnych.<\/p>\n Jest r\u00f3wnie\u017c prawdopodobne, \u017ce pandemia Covid-19 b\u0119dzie mia\u0142a bardzo r\u00f3\u017cny wp\u0142yw na systemy opieki zdrowotnej w r\u00f3\u017cnych krajach, ale aby to zrozumie\u0107, potrzeba wi\u0119cej danych.\n\n Co mo\u017cna zrobi\u0107, aby skr\u00f3ci\u0107 czas oczekiwania?\n<\/strong>\nChocia\u017c s\u0105 one r\u00f3\u017cne, faktem jest, \u017ce w ci\u0105gu ostatniej dekady w wielu krajach listy oczekuj\u0105cych, a co za tym idzie i czas oczekiwania, znacznie si\u0119 wyd\u0142u\u017cy\u0142y. Covid-19 ma r\u00f3wnie\u017c szkodliwy wp\u0142yw na czas oczekiwania, a oczekiwan\u0105 popraw\u0119 sytuacji utrudnia druga i trzecia fala.<\/p>\n Aby temu zaradzi\u0107, konieczne jest znaczne zwi\u0119kszenie wydajno\u015bci \u2013 i to szybko. Jednym ze sposob\u00f3w szybkiego i skutecznego zwi\u0119kszenia przepustowo\u015bci jest wykorzystanie elastycznej infrastruktury opieki zdrowotnej, takiej jak np\n\n mobilne lub modu\u0142owe sale operacyjne\n<\/a>\n.<\/p>\n![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/legacy\/2021\/04\/OECD-Waiting-Times-1024x791.png\")
\n\n Jak zmienia\u0142 si\u0119 czas oczekiwania na przestrzeni czasu?\n<\/strong>\nDane OECD pokazuj\u0105, \u017ce po okresie stabilizacji czas oczekiwania na leczenie planowe (kt\u00f3ry jest zwykle najd\u0142u\u017cszy) zacz\u0105\u0142 si\u0119 wyd\u0142u\u017ca\u0107 w wielu krajach, jeszcze przed wybuchem epidemii Covid-19.<\/p>\n![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/legacy\/2021\/04\/Surgery-waiting-times.png\")
\nUwaga: \u2020 W przypadku Holandii dane stanowi\u0105 \u015bredni\u0105, poniewa\u017c mediana nie jest dost\u0119pna. * W przypadku Norwegii czas oczekiwania jest zawy\u017cony ze wzgl\u0119du na spos\u00f3b obliczania czasu oczekiwania.\n\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Statystyki OECD dotycz\u0105ce zdrowia\n<\/a>\n\n Jak w r\u00f3\u017cnych krajach rozwi\u0105zuje si\u0119 kwesti\u0119 czasu oczekiwania?\n<\/strong>\nPowstawanie list oczekuj\u0105cych jest na og\u00f3\u0142 wynikiem braku r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy popytem na us\u0142ugi zdrowotne i ich poda\u017c\u0105. W\u0142a\u015bciwa polityka, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy wdro\u017cy\u0107, b\u0119dzie r\u00f3\u017cna w ka\u017cdym kraju i zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od systemu opieki zdrowotnej, sytuacji finansowej i politycznej.<\/p>\n